در سالهای اخیر، پیشرفتهای چشمگیری در زمینه درمانهای کمتهاجمی برای آسیبهای عضلانی-اسکلتی، بهویژه در ناحیه شانه، به وجود آمده است. یکی از این روشهای نوین، استفاده از لیزر در جراحی یا درمان آسیبهای تاندونی شانه است. عمل تاندون شانه با لیزر بهعنوان جایگزینی مؤثر برای روشهای تهاجمیتر شناخته شده که در بسیاری از بیماران، روند بهبودی سریعتری به همراه داشته است.
در این مقاله از دکتر بهمن حسینی ، به بررسی دقیق عمل تاندون شانه با لیزر، مزایا، معایب، موارد کاربرد، روند درمان و مراقبتهای پس از آن پرداختهایم.
لیزر در پزشکی چیست؟
لیزر (Laser) مخفف عبارت “تقویت نور بهوسیله نشر تحریکشده تابش” است. در پزشکی، لیزر با انرژی خاص خود میتواند:
- برشهایی دقیق و بدون خونریزی ایجاد کند
- بافتهای آسیبدیده را تبخیر یا ترمیم نماید
- التهاب و درد را کاهش دهد
- بافتهای فیبروزه و چسبنده را از بین ببرد
در ارتوپدی و بهویژه درمانهای شانه، از لیزر با دقت بالا استفاده میشود تا هم کمتهاجمی باشد و هم بهبودی سریعتر حاصل شود.
عمل تاندون شانه با لیزر چیست؟
عمل تاندون شانه با لیزر بهطور کلی شامل استفاده از اشعه لیزر برای ترمیم، بازسازی یا حذف بافتهای آسیبدیده در تاندونهای شانه است. این روش معمولاً در چارچوب جراحیهای بسته مانند آرتروسکوپی لیزری انجام میشود.
برخلاف جراحی سنتی که نیاز به برشهای وسیع دارد، در این روش فقط چند سوراخ کوچک برای ورود ابزار و فیبر نوری لیزر ایجاد میشود.
چه زمانی از لیزر برای درمان تاندون شانه استفاده میشود؟
استفاده از لیزر برای درمان تاندون شانه در موارد زیر توصیه میشود:
- پارگیهای جزئی تاندون شانه (مانند سوپرااسپیناتوس)
- تاندونیت مزمن که به درمان دارویی و فیزیوتراپی پاسخ نداده
- شانه یخزده (Frozen Shoulder) با چسبندگیهای شدید
- کلسیفیکاسیون تاندون (تجمع کلسیم در تاندون)
- چسبندگی پس از جراحی یا آسیبهای قدیمی
مزایای عمل تاندون شانه با لیزر
این روش درمانی مزایای زیادی نسبت به جراحیهای باز و سنتی دارد:
- کمتهاجمی بودن: برشهای کوچک و خونریزی بسیار کم
- درد کمتر پس از عمل
- کاهش ریسک عفونت
- بازیابی سریعتر نسبت به جراحی باز
- عدم نیاز به بستری طولانیمدت
- افزایش دقت جراحی در بافتهای ظریف
- کاهش التهاب و تورم پس از جراحی
مراحل انجام عمل تاندون شانه با لیزر
مرحله اول: ارزیابی و تشخیص دقیق
پیش از عمل، بیمار با استفاده از MRI یا سونوگرافی مورد بررسی کامل قرار میگیرد تا نوع آسیب مشخص شود.
مرحله دوم: بیحسی یا بیهوشی
بسته به وضعیت بیمار و نوع جراحی، از بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی استفاده میشود.
مرحله سوم: ورود فیبر نوری
چند برش کوچک در اطراف مفصل شانه ایجاد میشود و فیبر نوری لیزر از طریق آرتروسکوپ وارد ناحیه آسیبدیده میشود.
مرحله چهارم: اعمال لیزر
پزشک با استفاده از اشعه لیزر با دمای کنترلشده، نواحی آسیبدیده را ترمیم، سوزانده یا پاکسازی میکند.
مرحله پنجم: بستن محل و آغاز توانبخشی
پس از پایان عمل، ناحیه با پانسمان بسته شده و بیمار به اتاق ریکاوری منتقل میشود.
دوره نقاهت و مراقبتهای پس از عمل
یکی از مزایای مهم این روش، کوتاه بودن دوره نقاهت است. با این حال، مراقبتهای خاصی نیاز است:
- استراحت به شانه حداقل بهمدت ۱ تا ۲ هفته
- استفاده از اسلینگ طبق نظر پزشک
- مصرف داروهای تجویز شده (ضد التهاب، مسکن)
- آغاز فیزیوتراپی از هفته دوم یا سوم
- پرهیز از بلند کردن اجسام یا انجام حرکات شدید تا زمان تجویز
نقش فیزیوتراپی پس از عمل لیزری شانه
پس از عمل لیزری، فیزیوتراپی برای بازگشت عملکرد شانه بسیار ضروری است:
- جلوگیری از خشکی مفصل
- بازگرداندن دامنه حرکتی طبیعی
- تقویت عضلات اطراف شانه
- تسریع بازگشت به کار و فعالیتهای ورزشی
تمریناتی مانند حرکت پاندولی، کشش شانه به جلو و تمرینات ایزومتریک به تدریج انجام میشوند.
عوارض احتمالی عمل تاندون شانه با لیزر
هرچند این روش نسبتاً ایمن است، اما مانند هر روش درمانی ممکن است عوارضی داشته باشد:
- درد موقت یا احساس سوزش در ناحیه جراحی
- خشکی مفصل در صورت عدم فیزیوتراپی
- حساسیت به نور لیزر یا گرمای ناشی از آن
- در موارد نادر، آسیب به بافتهای اطراف
البته با انتخاب جراح مجرب و رعایت مراقبتهای پس از عمل، احتمال این عوارض به حداقل میرسد.
تفاوت عمل لیزری با آرتروسکوپی سنتی شانه
در روش آرتروسکوپی کلاسیک، از ابزارهای مکانیکی برای برش، بخیه یا برداشتن بافت استفاده میشود؛ در حالیکه در روش لیزری:
- آسیب به بافتهای اطراف کمتر است
- گرمای کنترلشده به ترمیم کمک میکند
- نیازی به ابزار برش تهاجمی نیست
- سرعت جراحی بالاتر و خونریزی کمتر است
هزینه و دسترسی به عمل تاندون شانه با لیزر
عملهای لیزری بهدلیل استفاده از تکنولوژی پیشرفته، ممکن است هزینهبرتر از جراحیهای سنتی باشند. همچنین هنوز در همه مراکز درمانی در ایران رایج نیستند. اما در کلینیکهای ارتوپدی پیشرفته و خصوصی یا در کشورهای دارای تکنولوژی بالا مانند ترکیه، آلمان و امارات، این روش بهطور گسترده در حال اجراست.
جمعبندی
عمل تاندون شانه با لیزر، تحولی نوین در درمان آسیبهای شانه است که با کاهش درد، زمان نقاهت و عوارض، مورد استقبال بیماران و پزشکان قرار گرفته است. این روش بهخصوص برای افرادی که از پارگی جزئی، التهاب مزمن یا چسبندگی تاندون رنج میبرند، گزینهای مؤثر و کمخطر محسوب میشود. در صورت وجود درد مداوم یا پاسخندادن به درمانهای سنتی، مشاوره با پزشک متخصص ارتوپد برای بررسی امکان انجام این عمل توصیه میشود.
