پارگی تاندون شانه یکی از شایعترین آسیبهای عضلانی-اسکلتی است که بهخصوص در افراد میانسال و سالمند یا افرادی که فعالیتهای فیزیکی سنگین انجام میدهند، بیشتر دیده میشود. تاندونها بافتهایی هستند که عضلات را به استخوان متصل میکنند و نقش بسیار مهمی در حرکت و پایداری مفاصل دارند.
در شانه، تاندونهای مختلفی حضور دارند اما پارگی اغلب مربوط به تاندونهای عضلات روتاتور کاف، مخصوصاً تاندون سوپرااسپیناتوس است. در این مقاله از دکتر بهمن حسینی بهطور کامل به علائم پارگی تاندون شانه، علل بروز آن، راههای تشخیص و اقدامات درمانی پرداخته خواهد شد.
نقش تاندونها در شانه
شانه یکی از پیچیدهترین مفاصل بدن است که دامنه حرکتی بالایی دارد. تاندونهای روتاتور کاف شامل چهار عضله و تاندون هستند: سوپرااسپیناتوس، اینفرااسپیناتوس، ساباسکاپولاریس و ترس مینور. این تاندونها حرکت و پایداری شانه را کنترل میکنند. پارگی هرکدام از این تاندونها میتواند موجب اختلال در حرکات بازو و درد شدید شود.
علائم اولیه پارگی تاندون شانه
پارگی تاندون شانه ممکن است به شکل ناگهانی یا تدریجی اتفاق بیفتد. علائم اولیه شامل موارد زیر است:
- درد ناگهانی یا تدریجی در ناحیه شانه، مخصوصاً هنگام بالا بردن دست یا انجام حرکات چرخشی
- ضعف در شانه یا بازو، بهویژه هنگام برداشتن اجسام سنگین
- احساس صدای تقتق یا کلیک در مفصل شانه
- محدودیت در حرکت مفصل شانه
- ناتوانی در بالا بردن دست به بالای سر یا پشت بدن
- درد شبانه که با خوابیدن روی شانه بدتر میشود
انواع پارگی تاندون شانه
پارگیها به دو نوع اصلی تقسیم میشوند:
الف) پارگی جزئی (Partial Tear)
در این حالت تاندون بهطور کامل از بین نرفته بلکه فقط بخشی از آن آسیب دیده است. این نوع پارگی بیشتر در اثر استفاده بیش از حد یا التهاب مزمن ایجاد میشود.
ب) پارگی کامل (Full-Thickness Tear)
در این نوع، تاندون بهطور کامل از استخوان جدا میشود. این آسیب معمولاً در اثر ضربه ناگهانی یا تصادف رخ میدهد و ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.
علائم شدیدتر و پیشرفته پارگی تاندون
اگر پارگی درمان نشود یا مزمن شود، ممکن است علائم زیر نیز بروز کنند:
- تحلیل عضله در ناحیه شانه (آتروفی)
- عدم توانایی کامل در حرکت بازو
- درد مداوم حتی در حالت استراحت
- ناتوانی در انجام کارهای روزمره مانند لباس پوشیدن، رانندگی یا بلند کردن اجسام سبک
علل شایع پارگی تاندون شانه
پارگی تاندون میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، از جمله:
- افزایش سن: با افزایش سن، تاندونها ضعیفتر و شکنندهتر میشوند.
- آسیب ناگهانی: مانند افتادن روی بازوی کشیده یا ضربه مستقیم.
- حرکات تکراری و استفاده بیشازحد: مثلاً در ورزشکارانی مثل شناگران، تنیسبازان و بدنسازان.
- ضعف عضلات شانه یا گردن
- نارسایی در گردش خون تاندونها
- التهاب مزمن یا تاندونیت
راههای تشخیص پارگی تاندون شانه
برای تشخیص دقیق، پزشک از روشهای مختلفی استفاده میکند:
- معاینه فیزیکی: بررسی دامنه حرکت، تستهای خاص عضلات شانه
- تصویربرداری با اشعه ایکس (X-Ray): برای بررسی ساختار استخوانها
- MRI: بهترین روش برای بررسی بافت نرم و تاندونها
- سونوگرافی: روش قابلدسترس برای بررسی پارگی تاندون
اهمیت مراجعه سریع به پزشک
عدم درمان بهموقع میتواند منجر به بدتر شدن پارگی، خشکی مفصل، تحلیل عضلات و حتی ناتوانی دائمی در حرکت شانه شود. بنابراین در صورت مشاهده علائم، مراجعه به متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپیست ضروری است.
گزینههای درمانی برای پارگی تاندون شانه
الف) درمانهای غیرجراحی
- استراحت و پرهیز از فعالیتهای سنگین
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
- فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی
- تزریق کورتون در ناحیه شانه (در برخی موارد)
ب) درمانهای جراحی
در موارد پارگی کامل یا پارگی شدید که به درمانهای غیرجراحی پاسخ نمیدهند، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند. روشهای جراحی شامل:
- ترمیم تاندون با بخیه و متصل کردن مجدد آن به استخوان
- استفاده از پیوند در صورت از بین رفتن بخشی از تاندون
- جراحی باز یا آرتروسکوپی شانه (کم تهاجمی)
دوران بهبودی پس از پارگی تاندون شانه
مدت زمان بهبودی بسته به شدت آسیب، نوع درمان پارگی تاندون شانه و همکاری بیمار متفاوت است. در حالت غیرجراحی، حدود ۶ تا ۱۲ هفته زمان نیاز است. در صورت جراحی، دوره بهبودی میتواند ۳ تا ۶ ماه طول بکشد. تمرینات توانبخشی در این دوران بسیار اهمیت دارند.
پیشگیری از پارگی تاندون شانه
- گرمکردن مناسب قبل از ورزش یا فعالیت فیزیکی
- انجام تمرینات کششی و تقویتی عضلات شانه
- پرهیز از حرکات تکراری بدون استراحت کافی
- حفظ وضعیت بدنی مناسب هنگام نشستن یا کار کردن
جمعبندی
پارگی تاندون شانه مشکلی جدی است که میتواند کیفیت زندگی فرد را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد. آشنایی با علائم اولیه، تشخیص بهموقع و شروع درمان مناسب میتواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند. در صورتی که با درد یا ضعف در شانه مواجه شدید، بیدرنگ به پزشک متخصص مراجعه کنید تا از بروز عوارض بیشتر پیشگیری شود.
