تاندونهای بازو نقش حیاتی در حرکت و قدرت عضلات دارند. این تاندونها عضله را به استخوان متصل میکنند و اگر پاره شوند، ممکن است عملکرد طبیعی دست و بازو مختل شود. پارگی تاندون بازو میتواند به دلیل آسیبدیدگی حاد، فشار زیاد، یا ضعف ساختاری به وجود آید.
در این مقاله از دکتر بهمن حسینی،با انواع پارگی تاندون بازو، روشهای تشخیص، درمان پارگی تاندون بازو، مراقبتهای بعد از درمان و روند بازتوانی آشنا خواهید شد.
تاندونهای اصلی بازو
در بازو چندین تاندون وجود دارد، اما مهمترین آنها که معمولاً دچار پارگی میشوند عبارتاند از:
- تاندون عضله دوسر (Biceps tendon): در ناحیه جلوی بازو
- تاندون عضله سهسر (Triceps tendon): در پشت بازو
- تاندونهای روتاتور کاف (در شانه، محل اتصال بازو به تنه)
در این مقاله تمرکز بر تاندونهای عضله دوسر و سهسر بازو است.
انواع پارگی تاندون بازو
۱. پارگی جزئی (Partial Tear): تاندون آسیب دیده ولی کاملاً پاره نشده است.
۲. پارگی کامل (Complete Tear): تاندون بهطور کامل از استخوان یا عضله جدا میشود.
پارگی ممکن است در بخش اتصال به استخوان یا در بخش میانی تاندون رخ دهد.
علائم پارگی تاندون بازو
- درد ناگهانی و شدید هنگام بلند کردن یا فشار آوردن به بازو
- صدای “تق” یا “پاره شدن” در زمان آسیب
- کبودی و ورم در ناحیه بازو یا آرنج
- ضعف در خم یا صاف کردن بازو
- تغییر شکل بازو: افتادگی عضله (علامت پاپای یا Popeye sign)
- ناتوانی در انجام حرکات قدرتی مثل کشیدن یا هل دادن
- کاهش دامنه حرکتی بازو
علل شایع پارگی تاندون بازو
- بلند کردن وزنه سنگین بهطور ناگهانی
- تصادف، زمین خوردن یا ضربه مستقیم
- فرسودگی تاندون با افزایش سن
- مصرف طولانی مدت داروهای کورتونی
- حرکات تکراری شدید ورزشی یا شغلی
- بیماریهایی مثل دیابت یا التهاب مفاصل
تشخیص پارگی تاندون بازو
پزشک از ترکیب معاینه فیزیکی و تصویربرداری برای تشخیص استفاده میکند:
- معاینه فیزیکی: بررسی دامنه حرکتی، قدرت عضله، حساسیت لمسی، تغییر شکل ظاهری
- سونوگرافی: برای دیدن پارگی و میزان التهاب
- MRI: دقیقترین روش برای تشخیص پارگی کامل یا جزئی تاندون
- X-ray: برای رد شکستگی استخوان یا جابجایی مفصل
درمان پارگی تاندون بازو
درمان به نوع پارگی، شدت آسیب، سن بیمار و سطح فعالیت بدنی بستگی دارد.
درمان غیرجراحی (محافظهکارانه)
این روش معمولاً برای پارگیهای جزئی یا در بیماران مسنتر که فعالیت زیادی ندارند پیشنهاد میشود.
روشها:
- استراحت و بیحرکت نگه داشتن بازو با آتل یا اسلینگ
- کمپرس سرد برای کاهش تورم
- داروهای ضدالتهاب (مثل ایبوپروفن یا دیکلوفناک)
- فیزیوتراپی برای بازیابی قدرت و حرکت
- تمرینات تقویتی عضلات اطراف برای جبران ضعف
نکته: پارگی کامل معمولاً با این روش بهطور کامل ترمیم نمیشود.
درمان جراحی
در پارگی کامل تاندون یا زمانی که درمان محافظهکارانه مؤثر نباشد، جراحی توصیه میشود.
موارد نیاز به جراحی:
- افراد فعال، ورزشکار یا جوان
- پارگی کامل تاندون دوسر یا سهسر
- تغییر شکل شدید بازو
- ضعف واضح عملکردی
- درد مزمن و ناتوانکننده
انواع جراحی پارگی تاندون بازو
۱. جراحی ترمیم تاندون دوسر
- انجام بیهوشی عمومی یا بلوک عصبی
- ایجاد برش کوچک در جلوی بازو
- یافتن تاندون پاره شده و اتصال آن به استخوان با پیچ یا بخیههای مخصوص
- در برخی موارد از گرافت (پیوند تاندون) استفاده میشود
۲. جراحی ترمیم تاندون سهسر
- برش در پشت بازو
- یافتن تاندون پاره شده
- فیکس کردن آن به ناحیه پشت آرنج
- استفاده از پیچ، انکر یا بخیههای قوی
مدت زمان جراحی و بستری
- زمان جراحی: ۶۰ تا ۹۰ دقیقه
- معمولاً بیمار در همان روز یا روز بعد مرخص میشود
- بسته به نوع پارگی، نیاز به آتل یا گچ برای چند هفته وجود دارد
مراقبتهای پس از جراحی
هفتههای اول:
- بالا نگه داشتن دست
- مصرف منظم داروهای مسکن
- جلوگیری از حرکات ناگهانی
- تمیز و خشک نگه داشتن پانسمان
- استفاده از اسلینگ یا آتل طبق دستور پزشک
هفتههای بعد:
- آغاز تدریجی فیزیوتراپی
- تمرینات دامنه حرکتی
- تمرینات قدرتی پس از ۶–۸ هفته
- بازگشت کامل به فعالیتهای روزمره پس از ۳–۶ ماه
نقش فیزیوتراپی در بهبودی
فیزیوتراپی بخش حیاتی درمان است. بدون آن ممکن است قدرت و دامنه حرکتی کامل باز نگردد.
- تمرینات کششی سبک برای شانه و آرنج
- تمرینات قدرتی برای عضلات بازو
- استفاده از دستگاههای الکتروتراپی یا لیزردرمانی
- ماساژ و تکنیکهای دستی برای کاهش چسبندگی بافت
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد درمان پارگی تاندون شانه به این لینک مراجعه نمایید.
عوارض احتمالی درمان جراحی
- خشکی مفصل شانه یا آرنج
- عفونت زخم
- آسیب به عصب رادیال (نادر)
- خونمردگی یا کبودی طولانی
- بازگشت جزئی قدرت (در موارد تأخیر در درمان)
- درد مزمن
- نیاز به جراحی مجدد در موارد نادر
پیشگیری از پارگی تاندون بازو
- پرهیز از بلند کردن ناگهانی اشیای سنگین
- گرمکردن بدن قبل از ورزش
- تقویت عضلات بازو و شانه
- کنترل دیابت یا بیماریهای زمینهای
- کاهش مصرف کورتون (در صورت غیرضروری بودن)
- اصلاح تکنیکهای ورزشی، مخصوصاً در ورزشهای قدرتی
زندگی پس از درمان پارگی تاندون بازو
با درمان بهموقع و توانبخشی اصولی، اکثر بیماران به فعالیت طبیعی بازمیگردند. نکات زیر مهم هستند:
- تا ۳ ماه از انجام فعالیتهای سنگین پرهیز کنید
- برنامه فیزیوتراپی را کامل انجام دهید
- هرگونه درد یا محدودیت حرکتی جدید را فوراً با پزشک مطرح کنید
- از مصرف خودسرانه داروها پرهیز کنید
نتیجهگیری
پارگی تاندون بازو، بهویژه در عضله دوسر یا سهسر، میتواند تأثیر زیادی بر عملکرد روزانه، قدرت و استقلال فرد داشته باشد. تشخیص بهموقع و انتخاب درمان مناسب، نقش کلیدی در بازگشت کامل به عملکرد طبیعی دارد. جراحی در موارد پارگی کامل نتایج بسیار خوبی بههمراه دارد، بهشرط آنکه با فیزیوتراپی دقیق و مراقبتهای پس از عمل همراه باشد.
