مفاصل مچ دست یکی از مهم ترین مفاصل در بدن ما هستند چرا که کارایی دست ها عملا روی چرخش مچ انجام میشود.بنابراین باید از این مفاصل به خوبی مراقبت کنیم تا از آسیب رسیدن به آن ها جلوگیری شود.
انجام حرکات سبک ورزشی به تقویت عضلات و مفاصل این قسمت کمک شایانی میکنند اما در برخی از موارد که آسیب جدی به مچ وارد میشود و درمان های محافظه کارانه جوابگو نیستند چاره ای بجز جراحی مچ باقی نمیماند.در چنین مواقعی حضور یک پزشک متخصص و حرفه ای نظیر دکتر بهمن حسینی جراح و متخصص ارتوپد بسیار کمک کننده است.
در این مقاله به بررسی جراحی شکستی مچ دست میپردازیم.
جراحی شکستگی مچ دست
درمان بستگی به نوع و شدت شکستگی دارد. اما در کل روند درمان توسط پزشک به این صورت است:
ابتدا پزشک به ارزیابی اولیه و تثبیت مچ دست برای جلوگیری از آسیب های بیشتر میپردازد و سپس تصویربرداری (رادیوگرافی، CT اسکن) برای تعیین نوع و محل شکستگی توسط رادیولوژیست انجام میشود پس از سنجش میزان آسیب درمان غیر جراحی (گچ گیری، آتل بندی) در صورت شکستگی ساده انجام میشود اما اگر شکستی شدید تر بود درمان جراحی انجام میشود سپس کاهش شکستگی و ثابت کردن با پیچ، پلاک، سیم یا هر دو انجام میپذیرد و گاهی پیوند استخوان نیز مورد نیاز است و در نهایت توانبخشی و فیزیوتراپی پس از درمان برای بازگشت به عملکرد طبیعی توصیه میشود.
درمان مناسب و دقیق در کاهش عوارض و بازگشت به فعالیت های روزمره بسیار مؤثر است. پیگیری پزشک و مشارکت فعال بیمار در روند درمان نیز بسیار حائز اهمیت است.
علائم و نشانه های شکستگی مچدست
علائم و نشانه های شکستگی مچ دست شامل موارد زیر است:
-
درد و تورم در ناحیه مچ دست
درد شدید هنگام تحرک یا فشار به ناحیه وتورم و کبودی در محل آسیب
-
محدودیت در حرکات مچ دست
ناتوانی در خم کردن، باز کردن یا چرخاندن مچ و درد شدید هنگام تلاش برای حرکت دادن مچ
-
ناپایداری مچ دست
احساس ناپایداری یا لقی در ناحیه مچ و ناتوانی در تحمل وزن روی دست
-
تغییر شکل ظاهری مچ
تغییر در شکل یا شکستگی استخوان های مچ و احساس کردن برجستگی یا افتادگی غیرطبیعی
-
آسیب عروقی یا عصبی
بی حسی یا کرخت شدن انگشتان وخونریزی یا کاهش گردش خون در انگشتان
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، فرد باید بلافاصله برای معاینه و درمان به پزشک مراجعه کند. تشخیص و درمان به موقع بسیار مهم است تا بهترین نتیجه از درمان گرفته شود.
علت ها و دلایل شکستگی مچدست
شکستگی مچ دست میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله:
- تروما و آسیبهای ناگهانی مثل سقوط از ارتفاع بر روی دست ،برخورد دست به سطح سخت مانند زمین در هنگام بازی یا ورزش وتصادف رانندگی یا سایر حوادث
-
ضربه مستقیم به ناحیه مچ دست:
ضربه ناشی از سقوط اشیاء سنگین بر روی دست یا ضربات ناشی از تصادفات یا درگیریهای فیزیکی
-
ضعف و شکنندگی استخوانها:
پوکی استخوان (استئوپروز) به ویژه در سالمندان و بیماریهای متابولیکی مانند دیابت
-
بیماریهای زمینهای:
آرتریت روماتوئید یا سایر بیماریهای التهابی مفاصل و نقص در جذب کلسیم و ویتامین D
-
فعالیتهای ورزشی شدید:
فشارهای ناگهانی و تکراری در ورزشهایی مانند تنیس، گلف، بسکتبال وضربات و فشارهای وارده به مچ دست در ورزشهای پر تماس
شناسایی علت و نوع شکستگی مچ دست توسط پزشک متخصص بسیار مهم است تا بتواند درمان مناسبی را ارائه دهد.
راه ها و روش های درمان شکستگی مچدست
درمان شکستگی مچ دست بسته به شدت آسیب و نوع شکستگی متفاوت است. برخی از اصلیترین روشهای درمانی عبارتند از:
-
درمان محافظهکارانه:
مثل استراحت کامل دست و مچ ،بی حرکت سازی با وسایل مثل گچ یا آتل و استفاده از داروهای مسکن و ضدالتهاب
-
درمان جراحی:
ثابت سازی استخوانهای شکسته با میخ، پیچ یا صفحات فلز یا جا به جایی استخوانهای شکسته و آمادگی برای بهبود و در موارد پیچیده ممکن است نیاز به پیوند استخوان باشد
-
توانبخشی:
ورزشهای کششی و حرکتی برای بازگرداندن دامنه حرکتی ، تقویت عضلات اطراف مچ دست و استفاده از وسایل کمکی مانند گچ، آتل یا دستگاه گیپ
-
مراقبتهای پس از درمان:
انجام کنترلهای پزشکی مستمر، پایش روند بهبودی و التیام استخوان واستفاده از داروهای درمانی به توصیه پزشک
بهترین زمان برای جراحی مچ دست
زمان بهینه برای جراحی شکستگی مچ دست به عوامل مختلف زیر بستگی دارد:
-
نوع و شدت شکستگی:
شکستگیهای پیچیده یا جابجا شده نیاز به جراحی سریعتر دارند در حالی که شکستگیهای سادهتر ممکن است نیاز به جراحی نداشته باشند.
-
وضعیت پوست و بافت نرم:
در صورت آسیب شدید پوست و بافتهای اطراف، بهتر است جراحی به تعویق بیافتد تا التهاب و تورم کاهش یابد چرا که جراحی زودهنگام در چنین شرایطی، خطر عفونت را افزایش میدهد.
-
سلامت عمومی بیمار:
بیماران مسن تر یا مبتلا به بیماریهای زمینهای ممکن است نیاز به آمادهسازی قبل از جراحی داشته باشند زیرا جراحی زودهنگام در این افراد میتواند خطرات بیشتری داشته باشد.
-
دسترسی به امکانات و تجهیزات جراحی:
در صورت دسترسی سریع به امکانات مناسب، جراحی سریعتر انجام میشود و در صورت نبود امکانات کافی، جراحی ممکن است به تاخیر بیفتد.
به طور کلی، جراحی شکستگی مچ دست باید در اسرع وقت و به محض آمادهشدن شرایط بیمار انجام شود. اما در مواردی که خطر عفونت یا عوارض جانبی وجود دارد، تاخیر در جراحی میتواند بهتر باشد. تصمیمگیری نهایی باید با پزشک متخصص انجام شود.
مراحل جراحی مچ دست شکسته
جراحی مچ دست شکسته معمولاً به شرح زیر انجام میشود:
- بیهوشی: بیمار تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی قرار میگیرد تا بتوان به راحتی جراحی مچ دست را انجام داد سپس پوست دست توسط جراح برش میخورد تا به استخوانهای شکسته دسترسی پیدا کند.
تثبیت شکستگی: جراح قطعات شکسته را در محل صحیح خود قرار میدهد و با استفاده از پیچها، پلاکها یا سایر ابزارهای فلزی آنها را تثبیت میکند.
بررسی عملکرد: پس از تثبیت شکستگی، جراح حرکت مفاصل و عملکرد اندام را بررسی میکند.
بستهشدن زخم: در نهایت، جراح زخم را بخیه یا با استفاده از چسبهای پوستی میبندد.
گچگیری: در پایان عمل، دست بهطور موقت در گچ قرار میگیرد تا از حرکت بیشازحد محافظت شود.
این فرآیند معمولاً 1 تا 2 ساعت طول میکشد. پس از آن، بیمار باید به مدت چند هفته تا چند ماه تحت مراقبت و توانبخشی قرار گیرد تا به کارکرد طبیعی برسد.
درد بعد از عمل شکستگی مچدست
درد بعد از جراحی شکستگی مچ دست طبیعی است و چند عامل میتواند باعث آن شود:
- التهاب و ورم ناشی از آسیب به بافتها و استخوانها در طول جراحی. این ورم و التهاب معمولاً طی چند روز اول پس از عمل بیشترین مقدار را داشته و تدریجاً کاهش مییابد.
- محدودیت حرکت مچ دست به دلیل گچگیری و تثبیت شکستگی. این محدودیت حرکت میتواند باعث احساس درد شود.
- صدمه به اعصاب حین جراحی. هر چند جراحان سعی میکنند به اعصاب آسیب نرسانند، اما گاهی این آسیب اجتناب ناپذیر است که باعث درد شود.
- فشار ناشی از ورم و التهاب داخل گچ.
برای مدیریت درد بعد از عمل، معمولاً از داروهای مسکن و ضدالتهاب استفاده میشود. همچنین حرکات آرام و بازتوانی فیزیکی میتواند به کاهش درد کمک کند. معمولا این درد طی چند هفته تا چند ماه به تدریج بهبود مییابد.
طول درمان شکستگی مچ دست چقدر است؟
مدت زمان درمان شکستگی مچ دست به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما به طور معمول میتوان آن را به شرح زیر خلاصه کرد:
- گچگیری: پس از عمل جراحی، دست بیمار معمولاً به مدت 4 تا 6 هفته در گچ قرار میگیرد تا استخوانها التیام پیدا کنند.
- فیزیوتراپی: بعد از برداشتن گچ، بیمار باید به مدت 4 تا 8 هفته تحت درمان فیزیوتراپی قرار گیرد تا حرکات مچ دست و انگشتان بازسازی شود.
- بازگشت به فعالیتهای روزانه: پس از اتمام فیزیوتراپی، بیمار معمولاً میتواند به تدریج فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرد. اما ممکن است تا 3 ماه زمان ببرد تا به طور کامل به حالت عادی برگردد.
- بازگشت به ورزش و فعالیتهای سنگین: برای بازگشت به ورزش و فعالیتهای سنگین، بیمار باید 3 تا 6 ماه صبر کند تا استخوانها کاملاً التیام پیدا کرده و مچ دست تقویت شود.
در مجموع، درمان کامل شکستگی مچ دست معمولاً 6 ماه تا یک سال به طول میانجامد. البته این مدت زمان میتواند با توجه به شدت شکستگی، عوامل زمینهای بیمار و پیشرفت درمان متفاوت باشد.
مراقبت های بعد از عمل شکستگی مچدست
بعد از جراحی شکستگی مچ دست، بیمار باید به موارد زیر توجه داشته باشد:
-
حفظ تثبیت اندام:
مچ دست باید در گچ یا اسپلینت نگه داشته شود تا استخوانها بتوانند به خوبی التیام پیدا کنند و بیمار باید از حرکات شدید و اعمال فشار بر روی دست خودداری کند و حداقل فشار را به آن وارد کند.
-
مراقبت از محل جراحی:
محل جراحی باید تمیز و خشک نگه داشته شود تا از عفونت پیشگیری شود و پانسمانها باید منظم تعویض شوند.
-
کاهش درد و ورم:
استفاده از داروهای مسکن و ضدالتهاب به توصیه پزشک ، استفاده از یخ برای کاهش ورم وانجام حرکات آرام و کنترل شده
-
بازتوانی و تقویت مچ دست:
شروع فیزیوتراپی پس از برداشتن گچ ، انجام تمرینات بازتوانی طبق برنامه درمان و تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکتی نیز حائز اهمیت است.
-
رعایت استراحت و محدودیت فعالیت:
استراحت کافی و عدم استفاده از دست در فعالیتهای روزمره ومحدود کردن فعالیتهای ورزشی و سنگین تا زمان التیام کامل
رعایت این موارد میتواند به التیام سریعتر شکستگی و بازگشت به فعالیتهای روزمره کمک کند.
ایا بعد از جراحیمچ دست امکان حرکت آن وجود دارد؟
بله، معمولاً بعد از جراحی شکستگی مچ دست، امکان حرکت آرام و کنترل شده مچ دست وجود دارد. ولی این موضوع به چند عامل بستگی دارد:
- نوع شکستگی و تثبیت آن: در شکستگیهای سادهتر که با فیکساسیون مناسب التیام پیدا میکنند، امکان شروع حرکات زودتر و بهتر وجود دارد.
- مرحله بهبودی: در ابتدای دوره پس از عمل، حرکات باید بسیار محدود و کنترل شده باشد. اما بتدریج که استخوانها التیام پیدا میکنند، دامنه حرکتی افزایش مییابد.
- توصیههای پزشک: پزشک معالج براساس روند بهبودی، برنامه حرکتی مناسب را تجویز میکند. این برنامه ممکن است شامل تمرینات کششی، تقویتی و بازتوانی باشد.
- همکاری بیمار: انجام منظم تمرینات فیزیوتراپی و رعایت محدودیتهای حرکتی به سرعت بازگشت عملکرد مچ دست کمک میکند.
در کل، با پیروی از دستورات پزشک و فیزیوتراپیست، اغلب بیماران میتوانند به تدریج دامنه حرکتی مچ دست را بازیابی کنند. اما این روند ممکن است چند ماه زمان ببرد.
به صورت کلی درمان جراحی یک طرف قضیه قرار دارد که باید توسط متخصص حرفه ای نظیر دکتر حسینی انجام شود و در طرف دیگر قضیه مراقبت های بعد از درمان توسط بیمار است که فرایند درمان را کامل کرده و سرعت بهبود را افزایش میدهد.
این مراقبت ها پس از پایان جراحی به صورت کامل به بیمار گفته میشود و بیمار با رعایت آن ها میتواند به سرعت به بهبودی خود دست یابد.
