آرتروز انگشت شست دست یکی از مشکلات رایج است که بسیاری از افراد، بهویژه افراد مسنتر، از آن رنج میبرند. این بیماری معمولاً بهدلیل ساییدگی غضروف مفصل در طول زمان ایجاد میشود و میتواند باعث درد، التهاب و محدودیت حرکتی در انگشت شست شود. اگرچه آرتروز یک بیماری پیشرونده است، اما انجام ورزشهای خاص میتواند به کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و کاهش سرعت پیشرفت بیماری کمک کند. در این مقاله وبسایت دکتر حسینی، به بررسی ورزشهای مناسب برای آرتروز انگشت شست دست و نحوه انجام آنها میپردازیم. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد این نوع آرتروز، مقاله آرتروز شصت دست را مطالعع کنید
آرتروز انگشت شست دست چیست؟
آرتروز انگشت شست، که بهطور علمی به آن استئومتروز گفته میشود، نوعی از آرتروز است که به مفصل قاعده انگشت شست (مفصل متاکارپوفالانژئال) حمله میکند. این مفصل محل اتصال استخوانهای متاکارپ و فالنژ است و وظیفه حرکت انگشت شست را بر عهده دارد. با گذشت زمان، غضروف مفصل تخریب میشود و باعث درد، التهاب و کاهش دامنه حرکتی مفصل میشود. آرتروز انگشت شست ممکن است بهطور ناگهانی آغاز شود، اما در بیشتر موارد، علائم آن به تدریج و در طول زمان بروز پیدا میکند.
علائم آرتروز انگشت شست دست
- آرتروز انگشت شست دست میتواند علائم مختلفی ایجاد کند که بهطور معمول با گذشت زمان بدتر میشوند. این علائم عبارتند از:
- درد و حساسیت: درد در قاعده انگشت شست، بهویژه هنگام انجام حرکات خاص مانند گرفتن اجسام یا چرخاندن دست.
- تورم و التهاب: التهاب در ناحیه مفصل باعث میشود که انگشت شست بهطور موقت متورم و گرم شود.
- کاهش دامنه حرکتی: ممکن است بهدلیل درد و التهاب، حرکت انگشت شست محدود شود و انجام فعالیتهای روزمره دشوار گردد.
- تقتق یا خشخش: در برخی موارد، ممکن است هنگام حرکت انگشت شست صدای تقتق یا خشخش شنیده شود که ناشی از حرکت استخوانها در برابر یکدیگر است.
- ضعف در گرفتن اجسام: با پیشرفت آرتروز، ممکن است قدرت گرفتن و نگه داشتن اجسام کاهش یابد و فرد نتواند اشیاء را بهطور مؤثر در دست بگیرد.

ورزشهای مفید برای آرتروز انگشت شست دست
ورزشها و تمرینات خاص میتوانند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل انگشت شست کمک کنند. در ادامه، به برخی از این تمرینات اشاره میکنیم که باید تحت نظر پزشک یا فیزیوتراپ انجام شوند:
1. حرکات کششی انگشت شست
انجام حرکات کششی میتواند به کاهش سفتی و درد مفصل کمک کند. برای انجام این تمرین، انگشت شست خود را به آرامی به عقب بکشید تا کشش را در ناحیه مفصل احساس کنید. این حرکت را چند بار تکرار کنید و هر بار به مدت 15 تا 30 ثانیه نگه دارید.
2. تمرین فشردن توپ ضد استرس
فشردن یک توپ نرم ضد استرس یا یک توپ کوچک مقاوم میتواند به تقویت عضلات اطراف انگشت شست کمک کند. این تمرین به افزایش قدرت و انعطافپذیری مفصل کمک میکند. برای انجام این تمرین، توپ را در دست خود بگیرید و با شست و انگشتان دیگر به آرامی آن را فشار دهید.
3. چرخاندن انگشت شست
چرخاندن انگشت شست به سمت داخل و خارج میتواند دامنه حرکتی مفصل را افزایش دهد. این تمرین را بهآرامی و در دامنه حرکتی راحت انجام دهید. هدف این است که با گذشت زمان دامنه حرکتی مفصل بهبود یابد و حرکت شست راحتتر شود.
4. حرکت در راستای گلابیسازی
در این تمرین، دست خود را در یک وضعیت باز نگه دارید و شست خود را به سمت انگشتان دیگر حرکت دهید. انگشت شست باید بهآرامی و با کنترل به سمت انگشتان دیگر حرکت کند و از این طریق مفصل شست کشیده میشود.
5. استفاده از کشش مقاوم
برای انجام این تمرین، از کشهای مقاوم استفاده کنید. کش را در دو دست قرار داده و انگشت شست خود را به سمت کش کشیده و نگه دارید. این تمرین به تقویت عضلات اطراف مفصل شست کمک میکند.
نکات مهم هنگام انجام تمرینات برای آرتروز انگشت شست
- انجام تمرینات بهآرامی: در هنگام انجام تمرینات ورزشی برای آرتروز انگشت شست، باید توجه داشته باشید که هیچگونه فشاری به مفصل وارد نشود. تمرینات باید بهآرامی و با دقت انجام شوند تا از آسیبهای بیشتر جلوگیری شود.
- عدم انجام تمرینات در صورت درد شدید:اگر در حین انجام تمرینات درد شدید احساس کردید، باید بلافاصله تمرینات را متوقف کرده و به پزشک یا فیزیوتراپ مراجعه کنید.
- تکرار منظم تمرینات:تمرینات باید بهطور منظم و روزانه انجام شوند تا اثرات مثبت آنها بر مفصل شست بهمرور زمان مشاهده شود. عدم تکرار تمرینات میتواند روند بهبود را کند کند.
- استراحت مناسب:بهدنبال انجام تمرینات، باید به مفصل استراحت دهید و از انجام فعالیتهای سنگین و فشار زیاد به دست خود خودداری کنید. استراحت به بهبود بهتر مفصل کمک خواهد کرد.

درمانهای کمکی برای آرتروز انگشت شست دست
علاوه بر ورزشهای مناسب، درمانهای کمکی نیز میتوانند در کاهش علائم آرتروز انگشت شست مؤثر باشند:
1. داروهای ضد التهابی
داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن میتوانند به کاهش التهاب و درد کمک کنند.
2. استفاده از بریس یا اسپلینت
استفاده از بریسهای مخصوص انگشت شست میتواند به کاهش فشار و استرس بر مفصل شست کمک کند. این بریسها معمولاً در زمان استراحت یا شبها استفاده میشوند.
3. تزریقات استروئید
در صورت شدید بودن التهاب، پزشک ممکن است تزریقات استروئید را برای کاهش التهاب در مفصل تجویز کند.
4. جراحی
در موارد شدید که درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند، ممکن است جراحی برای اصلاح مفصل یا ترمیم آسیبهای غضروفی توصیه شود.
نتیجهگیری
آرتروز انگشت شست دست میتواند تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد، اما با استفاده از تمرینات مناسب و درمانهای کمکی، میتوان به کاهش علائم و بهبود عملکرد مفصل کمک کرد. ورزشهای خاص برای آرتروز انگشت شست میتوانند به تقویت عضلات، افزایش دامنه حرکتی و کاهش درد کمک کنند. همچنین، در صورت نیاز به درمانهای دارویی یا جراحی، باید تحت نظر پزشک قرار گرفت تا بهترین نتیجه حاصل شود.