کشیدگی تاندون شانه یکی از آسیبهای شایع عضلانی-اسکلتی است که میتواند در اثر فعالیتهای روزمره، ورزش یا حتی یک حرکت نادرست اتفاق بیفتد. برخلاف پارگی کامل تاندون، در کشیدگیها بافت تاندون هنوز به استخوان متصل است، اما دچار کشش یا پارگیهای ریز و میکروسکوپی شده است. این آسیب در صورت تشخیص و درمان بهموقع، معمولاً بهخوبی قابل درمان است و نیاز به جراحی ندارد.
در این مقاله از دکتر بهمن حسینی بهطور جامع با مفهوم کشیدگی تاندون شانه، علائم شایع، دلایل بروز، روشهای تشخیص و درمان آن آشنا خواهیم شد.
تاندون چیست و کشیدگی تاندون شانه به چه معناست؟
تاندون ساختاری است فیبری و قوی که عضله را به استخوان متصل میکند. در شانه، گروهی از عضلات و تاندونها به نام روتاتور کاف وظیفه دارند مفصل شانه را حرکت دهند و پایدار نگه دارند.
کشیدگی تاندون شانه زمانی رخ میدهد که تاندون تحت فشار بیشازحد یا حرکت ناگهانی قرار بگیرد و در نتیجه، تارهای تاندون دچار کشش، آسیب یا پارگیهای ریز شوند. این وضعیت اغلب با درد، محدودیت حرکتی و گاهی تورم همراه است.
علائم کشیدگی تاندون شانه
علائم این عارضه ممکن است بهصورت خفیف یا متوسط تا شدید بروز کنند، از جمله:
- درد ناگهانی یا تدریجی در قسمت جلویی، پشتی یا فوقانی شانه
- درد هنگام حرکت بازو، بهویژه بالا بردن یا چرخاندن آن
- تورم یا التهاب در ناحیه آسیبدیده
- حساسیت به لمس در محل تاندون
- سفتی و محدودیت دامنه حرکتی
- احساس ضعف در بازو یا شانه
- گاهی کبودی جزئی یا گرمی در محل آسیب
دلایل کشیدگی تاندون شانه
کشیدگی تاندون شانه ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
الف) حرکات ناگهانی و شدید
مثلاً پرت کردن توپ، وزنهبرداری بدون آمادگی یا سقوط با دست باز.
ب) فعالیت بیش از حد یا استفاده مکرر
فعالیتهایی مانند نقاشی دیوار، آرایشگری، نواختن ساز، شنا یا ورزشهای پرتابی باعث استفاده مکرر و فرسایش تدریجی تاندونها میشوند.
ج) عدم گرمکردن قبل از ورزش
حرکت دادن عضلات و تاندونهای سرد میتواند باعث کشیدگی ناگهانی شود.
د) ضعف عضلات اطراف شانه
عضلات ضعیف، فشار بیشتری بر تاندونها وارد میکنند.
هـ) افزایش سن
با بالا رفتن سن، خاصیت ارتجاعی تاندونها کاهش مییابد و احتمال کشیدگی افزایش مییابد.
انواع کشیدگی تاندون شانه از نظر شدت
کشیدگیها به سه درجه اصلی تقسیم میشوند:
- درجه ۱ (خفیف): فقط چند تار تاندون کشیده شدهاند. درد کم و عملکرد طبیعی تا حدودی حفظ شده است.
- درجه ۲ (متوسط): آسیب قابل توجهتری رخ داده، با درد متوسط و محدودیت حرکتی.
- درجه ۳ (شدید): کشیدگی شدید یا پارگی جزئی، همراه با درد زیاد، تورم و ضعف قابل توجه در حرکت.
روشهای تشخیص کشیدگی تاندون شانه
پزشک برای تشخیص دقیق معمولاً از موارد زیر استفاده میکند:
- شرح حال و معاینه فیزیکی: بررسی حرکات دردناک، محدودیتها و حساسیت موضعی
- سونوگرافی: برای بررسی آسیبهای بافت نرم
- MRI: در صورت نیاز به ارزیابی دقیقتر شدت آسیب و احتمال پارگی همراه
- اشعه ایکس (X-Ray): برای رد شکستگی یا آسیب استخوانی
راههای درمان کشیدگی تاندون شانه
درمان کشیدگی معمولاً غیرجراحی و محافظهکارانه است و شامل مراحل زیر میشود:
الف) استراحت
اجتناب از حرکتهایی که موجب درد میشوند، بهویژه در روزهای ابتدایی آسیب.
ب) استفاده از یخ
استفاده از کمپرس یخ به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، هر ۳ تا ۴ ساعت، به کاهش التهاب و درد کمک میکند.
ج) داروهای ضد التهاب
داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن به کاهش درد و التهاب کمک میکنند.
د) فیزیوتراپی
تمرینات مخصوص جهت بازگرداندن دامنه حرکتی، تقویت عضلات شانه و جلوگیری از خشکی مفصل.
هـ) بانداژ یا آتل
در موارد شدید ممکن است پزشک توصیه کند تا مدت کوتاهی از بانداژ نرم یا اسلینگ استفاده شود.
مدت زمان بهبود کشیدگی تاندون شانه
بهبودی کشیدگی بسته به شدت آن متفاوت است:
- درجه ۱: حدود ۱ تا ۲ هفته
- درجه ۲: بین ۳ تا ۶ هفته
- درجه ۳: ممکن است تا ۸ هفته یا بیشتر زمان نیاز داشته باشد
همکاری بیمار در انجام تمرینات فیزیوتراپی نقش مهمی در تسریع روند بهبود دارد.
تمرینات مفید در دوران بهبودی
پس از کاهش درد اولیه، انجام تمرینات کششی و تقویتی زیر با راهنمایی فیزیوتراپیست توصیه میشود:
- حرکات پاندولی
- چرخش بازو با کشهای مخصوص
- بالا آوردن بازو بهصورت تدریجی
- تمرینات ایزومتریک برای عضلات روتاتور کاف
نکته مهم این است که تمرینات باید بدون درد انجام شوند و نباید فشار زیادی به شانه وارد شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائم زیر، مراجعه فوری به پزشک ضروری است:
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- ضعف ناگهانی در بازو
- کاهش شدید دامنه حرکتی
- تورم زیاد یا تغییر رنگ پوست
- عدم بهبود پس از چند روز مراقبت خانگی
راهکارهای پیشگیری از کشیدگی تاندون شانه
- گرمکردن کامل قبل از فعالیت بدنی
- تقویت عضلات اطراف شانه
- اصلاح نحوه انجام حرکات ورزشی یا کاری
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین بهصورت ناگهانی
- استفاده از وسایل ارگونومیک در محل کار
جمعبندی
کشیدگی تاندون شانه، اگرچه نسبت به پارگی کامل شدت کمتری دارد، اما در صورت بیتوجهی میتواند به آسیبهای مزمن و شدیدتر منجر شود. درمان بهموقع، استراحت کافی، استفاده از کمپرس سرد و انجام تمرینات مناسب میتواند مدت زمان ترمیم تاندون شانه را تسریع کرده و از عوارض بعدی جلوگیری کند. در صورت تداوم درد یا ضعف، مشاوره با پزشک متخصص و فیزیوتراپیست توصیه میشود.
